Από τη Μάρτα Πουίγκ, Συντάκτης/Επιμελητής του περιοδικού σύγχρονης τέχνης. (μερική αναπαραγωγή)

Ο Βαν Γουίνγκερντεν, γεννημένος στην Ολλανδία και εκπαιδευμένος στην Ακαδημία Τεχνών και Σχεδίου στο 's-Hertogenbosch (1969-1974), εμφανίστηκε στις μεταγενέστερες φάσεις του μοντερνισμού και στην εμφάνιση της μεταμοντέρνας αμφιβολίας. Το 1977, έλαβε την περιβόητη βασιλική υποτροφία και αρχικά αγκάλιασε την τεχνική ακρίβεια του φωτορεαλισμού. Αλλά όπως παρατήρησε αργότερα, η δύσκολη αλήθεια του μέσου σε επιφανειακές λεπτομέρειες δεν ήταν επαρκής για την βαθιά καλλιτεχνική του εξερεύνηση. Η κυριαρχία της φωτογραφίας, η μηχανική αναπαραγωγή που ο Γουόλτερ Μπένγιαμιν ονόμασε 'μαρασμό της αύρας', ανάγκασε τον Βαν Γουίνγκερντεν να αναρωτηθεί τι μπορεί να διατηρήσει η τέχνη σε έναν κόσμο μη ανεκτής αναπαραγωγής. Το ταξίδι του από τον ρεαλισμό στον εννοιολογισμό δεν ήταν επομένως μια στυλιστική μετάλλαξη, αλλά μια φιλοσοφική απομάκρυνση. Μέσα από τις δεκαετίες, το έργο του Βαν Γουίνγκερντεν εκφράζει μια συνεκτική φιλοσοφική καμπύλη, από την αναπαράσταση στην αποκάλυψη, από την εικόνα στην ιδέα. Το έργο του βρίσκεται στο σταυροδρόμι της φαινομενολογικής δύναμης του Νταν Φλάβιν, της ηθικής συνείδησης του Γιόζεφ Μπόις και του σημειωτικού παιχνιδιού του Ντιούσαν, αλλά παραμένει αναμφισβήτητα το δικό του έργο. Ενώ ο Φλάβιν προσπαθεί να αποϋλοποιήσει την γλυπτική μέσω του φωτός, ο Βαν Γουίνγκερντεν αναδημιουργεί την ηθική μέσω του φωτισμού. Το νέον του, σε αντίθεση με την βιομηχανική καθαρότητα του Φλάβιν, φέρει τα υπολείμματα της ιστορίας μαζί του, το πνεύμα των εργοστασίων, τη μνήμη της εργασίας, τη μελαγχολία της παρακμής του πολιτισμού. Με την αποκατάσταση αυτών των απορριφθέντων στοιχείων, ασκεί αυτό που οι άνδρες θα μπορούσαν να ονομάσουν αρχαιολογία του σύγχρονου, όπου κάθε έργο είναι ένας τόπος όπου το υλικό παρελθόν συγκρούεται με το ιδεολογικό παρόν. Η δέσμευση του Βαν Γουίνγκερντεν για εννοιολογική ακρίβεια ισούται με την ευαισθησία του για το νόημα. Οι εγκαταστάσεις του δεν είναι διδακτικές; προσκαλούν σε στοχασμό. Λειτουργούν σε αυτό που περιέγραψε ο Μερλώ-Ποντύ ως "το ορατό είναι αόρατο", τον χώρο όπου το νόημα συμπίπτει με τη συνείδηση. Ο θεατής δεν κοιτάζει μόνο το έργο, αλλά επηρεάζει επίσης τη λογική του. Το φως που φωτίζει, αποκαλύπτει επίσης. Δεν μπορείς να σταθείς υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή της λέξης Ζ χωρίς να νιώσεις την ηθική αναστάτωση της παρακολούθησης. Για να κατανοήσεις τη θέση του Βαν Γουίνγκερντεν στη σύγχρονη καλλιτεχνική σκηνή, πρέπει να κοιτάξεις πέρα από το στυλιστικό του υπόβαθρο και να επικεντρωθείς στη φιλοσοφική αντήχηση. Σε έναν κόσμο τέχνης που κυριαρχείται από θέαμα και από την αγορά της βιώσιμης επανάληψης, η πρακτική του τονίζει την πρωτοκαθεδρία της σκέψης. Ανήκει σε μια γενιά καλλιτεχνών για τους οποίους η τέχνη είναι μια επιγνωστική πράξη, ένα μέσο γνώσης. Τα έργα του προκαλούν την παθητικότητα της θέασης και αναγκάζουν τον θεατή να εξετάσει την εικόνα αντί να την καταναλώσει. Με αυτόν τον τρόπο αποκαθιστά τη κριτική λειτουργία της τέχνης σε μια κουλτούρα που έχει σε μεγάλο βαθμό εγκαταλείψει την κριτική. Επιπλέον, το έργο του Βαν Γουίνγκερντεν ενσωματώνει μια μορφή ηθικής οικολογίας, την ανακύκλωση απορριφθέντων υλικών σε νέα συστήματα νοήματος. Το νέον που διασώθηκε από κατεδαφισμένα εργοστάσια γίνεται μια μεταφορά σωτηρίας, η δυνατότητα ότι το φως συνεχίζει να υπάρχει ακόμη και μέσα στις ερείπια της προόδου. Η τέχνη του μιλά έτσι στην συλλογική μας κρίση νοήματος στην Ανθρωπόκαινο. Μας θυμίζει ότι η φωτεινότητα, τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά, πρέπει να κερδίζεται, όχι να θεωρείται δεδομένη. Ενώ οι πρώτες πρωτοπορίες προσπάθησαν να θολώσουν τα όρια μεταξύ τέχνης και ζωής, το έργο του Βαν Γουίνγκερντεν μπορεί να θεωρηθεί ως μια αντιστροφή: αποκαθιστά την αυτονομία της τέχνης προκειμένου να προσεγγίσει τη ζωή κριτικά. Τα έργα του δεν μιμούνται τον κόσμο· τα διαγιγνώσκουν. Μέσω μιας γλώσσας ακτινοβόλου επιφυλακτικότητας αποκαλύπτει την υποκρισία του σύγχρονου πολιτισμού, την ψευδαίσθηση της ελευθερίας, την εμπορευματοποίηση της αλήθειας και την αναισθησία της συνεχούς ορατότητας. Ωστόσο, τα έργα του, παρά την κριτική, δεν είναι κυνικά. Φέρουν μια ήσυχη πίστη στη συνείδηση, μια πίστη ότι η τέχνη μπορεί ακόμα να ξυπνήσει τη συνείδηση. Σήμερα, ενώ συνεχίζει να παράγει από το στούντιο του στην Ολλανδία, εκθέτει σε όλη την Ευρώπη και αποκτά αναγνώριση από μουσεία και ιδιωτικές συλλογές, ο Βαν Γουίνγκερντεν θεωρείται ένας από τους σπάνιους καλλιτέχνες που συνδυάζουν την τεχνολογική επιδεξιότητα με τη μεταφυσική βάθος. Η αποδοχή του για το Premier Artist Prize (2025) και το Artist Index Prize (2025) επιβεβαιώνει μόνο αυτό που το έργο του έχει δείξει εδώ και καιρό: ότι το νόημα, όταν επιδιώκεται με ακεραιότητα, παραμένει σχετικό. Σε αυτό έγκειται η διαρκής σημασία του. Ο Χανς Βαν Γουίνγκερντεν δεν είναι μόνο ένας καλλιτέχνης μορφής, αλλά και ενός νοήματος, ένας αλχημιστής του φωτισμού που μετατρέπει τα βιομηχανικά απόβλητα σε μεταφυσική αντανάκλαση. Σε μια εποχή οπτικής υπερβολής μας θυμίζει ότι το αληθινό φως δεν προέρχεται από αυτό που βλέπουμε, αλλά από αυτό που τελικά μπορούμε να κατανοήσουμε.

 

Από τη Μάρτα Πουίγκ, Συντάκτης/Επιμελητής του περιοδικού σύγχρονης τέχνης. (μερική αναπαραγωγή)

Για να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα μου σχετικά με το άλλο εικαστικό έργο μου: www.hansvanwingerden.nl